Tự ý dùng thuốc giảm đau không theo kê đơn của bác sĩ trong một số trường hợp về lâu dài có thể gây tổn thương gan, thận, dạ dày, làm cơ thể kháng lại với thuốc, nghiện thuốc và gây tổn thương hệ tiêu hóa. Do đó việc sử dụng thuốc giảm đau dù là nhóm nào đi chăng nữa cần có sự kê đơn & chỉ định của bác sĩ.

2 nhóm thuốc giảm đau thường gặp trên thị trường

Thật ngạc nhiên là hầu hết các thuốc giảm đau dạng viên nang hay viên nén đều chứa một trong các thành phần giảm đau và hạ sốt sau:

  • Paracetamol (hay còn được gọi là acetaminophen ở một số quốc gia)
  • Một loại thuốc thuộc nhóm kháng viêm không steroid (NSAID) như aspirin, ibuprofen, naproxen hoặc diclofenac.

Các thuốc giảm đau này có thể sử dụng phối hợp với các thành phần khác như caffeine và codeine để làm tăng tác dụng giảm đau của paracetamol hoặc các NSAID. Thỉnh thoảng paracetamol và các NSAID có thể kết hợp với các thành phần điều trị triệu chứng cảm cúm như nghẹt mũi và sổ mũi. Tuy nhiên, điều quan trọng cần phải biết đó là paracetamol và các NSAID giảm đau theo những cách khác nhau.

Paracetamol và các NSAID hoạt động như thế nào?

Cả paracetamol và các NSAID đều hiệu quả trong vấn đề làm dịu các cơn đau mức độ nhẹ và vừa.1 Tuy nhiên, mặc dù chúng đều làm giảm đau, nhưng lại hoạt động theo những cách khác nhau.

Cơ chế hoạt động của Paracetamol

Paracetamol hoạt động chủ yếu ở não bộ và ảnh hưởng đến con đường cảm nhận đau khác nhau.2 Ví dụ như paracetamol sẽ ức chế quá trình sản xuất các chất trung gian của quá trình viêm và gây đau mà chúng ta gọi là prostaglandin.

Cơ chế hoạt động của các thuốc NSAID

Các thuốc NSAID như ibuprofen và aspirin thì hoạt động theo một cách khác. Chúng cũng làm giảm quá trình sản xuất của các prostaglandin, nhưng chúng hoạt động khắp cơ thể, chứ không đơn thuần ở não bộ.2 Do đó, các NSAID sẽ ảnh hưởng lên cả những prostaglandin mà đóng góp những vai trò quan trọng trong cơ thể người.2 Những prostaglandin này bao gồm các prostaglandin giúp bảo vệ bề mặt niêm mạc dạ dày, và các prostaglandin ở thận, ở đường dẫn khí và ở chức năng đông máu.2 Do đó, mặc dù các NSAID làm giảm đau hiệu quả bằng cách giảm sản xuất một số prostaglandin nhất định, NSAID ảnh hưởng không tốt lên các prostaglandin khác cần thiết để giữ cho cơ thể hoạt động bình thường, thậm chí ở liều khuyến nghị không cần kê đơn.

thuoc-giam-dau-co-hai-gi-khong

Khi các NSAID được sử dụng trong một vài tuần ở liều lượng cao hơn được kê đơn từ bác sĩ (không phải liều thấp sử dụng không cần kê đơn), chúng cũng giúp làm giảm viêm.1 Nếu như bạn cần những thuốc này để giảm viêm, hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc dược sĩ của bạn.1

Bởi vì paracetamol và các NSAID giảm đau theo những cách khác nhau, dẫn đến những điểm khác biệt quan trọng giữa những thuốc giảm đau này. Ví dụ, chúng có thể gây ra những tác dụng phụ khác nhau, tương tác với các thuốc khác nhau (từ đó gây ra sự thay đổi trong tác dụng của thuốc) và chúng có thể không thích hợp đối với một số người. Điều này giải thích tại sao cần thiết phải đọc kỹ hướng dẫn để chắc chắn là loại thuốc giảm đau nào là thích hợp với bạn. Để biết thêm thông tin, hãy đọc bài viết “Lựa chọn thuốc giảm đau không qua kê đơn thích hợp”.

Uống thuốc giảm đau nhiều có tác hại gì không?

Tự ý sử dụng thuốc giảm đau, liệu chúng ta có bị mối nguy hiểm nào đe dọa? Câu trả lời của các chuyên gia dược học là rõ ràng. Bản thân thuốc giảm đau chứa đựng mầm mống nguy hiểm, vậy nên người sử dụng nó cũng phải chuốc lấy mối đe dọa đó – GS. Wojciech Luszczyna, chuyên viên cao cấp cơ quan đăng ký tân dược Balan, khẳng định. Nhất là trường hợp sử dụng nó trong thời gian dài.

Việc sử dụng vài ba viên thuốc giảm đau không làm ai bị hại. Tồi tệ hơn, nếu như uống loại thuốc này kéo dài nhiều tháng hoặc nhiều năm. Trong khi những đối tượng khổ sở vì những bệnh như thấp khớp, viêm khớp hoặc vôi hóa khớp thường phải điều trị như vậy. Các số liệu thống kê cho thấy, có tới 10% dân số toàn cầu là nạn nhân của chứng vôi hóa khớp, tỷ lệ đáng kể cộng đồng này là những người thuộc nhóm tuổi trên 60.

Gia đình các loại thuốc giảm đau, mà nền y học hiện đại giao bán hết sức phong phú, tiếc rằng ít ai trong chúng ta ý thức được rằng, sự thật tất cả những tên tuổi phổ biến nhất (trừ tất cả các sản phẩm có tác dụng như ma túy và steroid) – cả những loại bán theo đơn bác sỹ và bán tự do – đều có tác dụng giống nhau.

Vì thế, một trong những nguyên tắc sử dụng thuốc giảm đau an toàn là không kết hợp chúng với nhau. Không chỉ hai biệt dược có thể tác động với cùng một cơ chế, mà cùng hoạt chất núp dưới thương hiệu khác. Thí dụ sản phẩm nổi tiếng Apap, Panadol, Codipar hay Acenol chẳng có gì khác so với Paracetamol còn có mặt trong nhiều loại thành phần tân dược phức tạp khác như: Coldrex, Fervex, Gripex, Apap Noc hay Vegentalgin.

6 tác hại của thuốc giảm đau theo khuyến cáo của bác sĩ

Theo một nghiên cứu của Hiệp hội Các bệnh tiêu hóa (Hoa Kỳ), phần lớn những người sử dụng các chế phẩm giảm đau không những sử dụng sai phương pháp mà còn không để ý đến những tác dụng phụ của các loại thuốc này. Sử dụng thuốc giảm đau bừa bãi đã đưa đến 103.000 trường hợp nhập viện và 16.500 trường hợp tử vong (nghiên cứu thực hiện năm 2005). Vì vậy, nếu sử dụng thuốc giảm đau dài hạn, người dùng thuốc cần đặc biệt quan tâm đến những tác dụng phụ sau đây:

1. Viêm loét, xuất huyết đường tiêu hóa

Khi sử dụng liều cao Aspirine và những loại thuốc kháng viêm không steroidal (non – steroidal anti – inflammatory drugs – NSAIDS) có thể gây tổn hại các màng nhầy ở dạ dày và hệ tiêu hóa trên tạo nên sự viêm loét, xuất huyết ở hệ tiêu hóa. Sự lở loét đường tiêu hóa thường gây ói mửa, sụt cân, những trường hợp nghiêm trọng cần được can thiệp bằng phẫu thuật. Sử dụng liều cao ibuprofen trong ba ngày có thể gây xuất huyết đường tiêu hóa, đau dạ dày…

2. Nghiện thuốc

Nhiều bác sĩ đã kê cho bệnh nhân những thuốc giảm đau hạng nặng như hydrocodone trong những trường hợp đau mãn tính hoặc đau kéo dài. Điều không may là những thuốc giảm đau này sẽ gây nghiện, nhất là những người sử dụng thuốc trong thời gian dài. Theo Cơ quan Quản lý lạm dụng chất nghiệnsức khỏe tâm thần (Mỹ), có khoảng 6 triệu người Mỹ bị nghiện những thuốc giảm đau loại này.

3. Huyết áp cao

Theo một nghiên cứu gần đây của Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ, nếu phụ nữ sử dụng những loại thuốc giảm đau không chứa Aspirine sẽ tăng khả năng bị cao huyết áp gấp hai lần. Riêng Aspirine thì chưa có bằng chứng gây cao huyết áp ở phụ nữ.

tac-hai-cua-thuoc-giam-dau

4. Gãy xương

Một nghiên cứu thực hiện trong năm nay được đăng tải trên chuyên san General Internal Medicine cho thấy nhóm thuốc giảm đau opioids có thể làm tăng tần suất gãy xương ở người trên 60 tuổi, nhất là khi sử dụng nhóm thuốc này với liều lượng lớn hơn 50mg.

5. Thuốc giảm đau gây tổn thương gan

Những loại thuốc giảm đau chứa paracetamol có thể làm tổn thương gan một cách nghiêm trọng nếu dùng sai cách. Triệu chứng của một lá gan bị tổn thương bao gồm chán ăn, buồn nôn, nếu không được điều trị đến nơi đến chốn có thể làm suy gan, thậm chí tử vong. Tuy nhiên, những rủi ro cho gan sẽ được giảm nếu không sử dụng thuốc giảm đau hơn liều đã được chỉ định hoặc thời gian quá dài hơn chỉ dịnh.

6. Thuốc giảm đau gây tổn thương thận

Paracetamol và ibuprofen có thể gây tổn thương thận nếu sử dụng trong thời gian dài hoặc được sử dụng bởi những người đã có “tiền án” về thận. Vì vậy phải tuyệt đối dùng theo chỉ định của thầy thuốc.

5 nguyên tắc cần nhớ khi sử dụng thuốc giảm đau

1. Đọc kỹ tờ rơi gắn liền với sản phẩm

2. Thông báo ngay cho bác sỹ, trường hợp xuất hiện dấu hiệu khác thường.

3. Chọn mua và liều uống theo chỉ dẫn của bác sỹ điều trị: không theo kinh nghiệm hàng xóm hay quảng cáo trên các phương tiện truyền thông.

4. Mua tại hiệu thuốc có đăng ký hợp pháp.

5. Uống thuốc bằng nước sôi để nguội, không dùng nước hoa quả.

Hy vọng đọc xong bài viết này bạn đã biết được những tác hại thật sự của việc tự ý sử dụng thuốc giảm đau tùy tiện tại nhà mà không theo đơn của bác sĩ.

tu khoa

  • uong thuoc giam dau nhieu co tac dung phu gi khong
  • tac hai cua thuoc giam dau
  • uong panadol co tac dung phu gi khong

Comments

comments