Bệnh lây qua đường máu, khi truyền máu phổ biến như HIV, lậu, các bệnh viêm gan C, nhiễm vius HPV gây ung thư cổ tử cung, ký sinh trùng sốt rét và xoắn khuẩn Czuz…

Những bệnh lây qua đường máu thường gặp

Máu rất quan trọng và cần thiết cho sự sống, nhờ có truyền máu mà nhiều người bệnh đã được cứu sống, hàng năm toàn thế giới (176 nước) có trên 4.00 triệu đơn vị máu được thu thập để truyền cho người bệnh, tuy nhiên con số này so với nhu cầu điều trị vẫn còn rất thiếu

Hiện nay người ta đã phát hiện có rất nhiều căn nguyên gây các bệnh nhiễm trùng truyền qua đường truyền máu như virus gây suy giảm miễn dịch ở người (human immuno deíìciency virus), virus viêm gan B (hepatitis B virus), virus viêm gan c (hepatitis c virus), virus viêm gan D (hepatitis D virus), virus viêm gan G (hepatitis G virus), Cytomegalovirus (CMV), Epstein – B’arr virus, virus gây ung thư tế bào lympho ở người (HTLV), Parvovirus, giang mai, sốt rét… Theo khuyên cáo của Tổ chức y tế thể giới thì sáu loại căn nguyên bắt buộc phải được sàng lọc cho người cho máu là: HIV, HBV, HCV, xoắn khuẩn giang mai, ký sinh trùng sốt rét và xoắn khuẩn Czuz

1/ HIV lây qua đường máu

Khi HIV xâm nhập vào cơ thể, nó tác động chủ yếu lên các tế bào của hệ miễn dịch và làm rối loạn trầm trọng chức năng của hệ thống miễn dịch do đó làm thay đôi chức năng của đại thực bào, gây rối loạn chức năng của lympho B, gây thay đôi số lượng và chức năng các dưới nhóm lympho, giảm chức năng và số lượng tế bào NK, gây giảm tế bào T độc, gây tổn thương các cơ quan tạo lympho. Với các tổn thương của các tế bào miễn dịch trên, đã tạo điều kiện thuận lợi cho các nhiễm trùng cơ hội và ung thư một số cơ quan như ung thư trực tràng, u lympho v.v… phát triển. Nhiễm HIV sống được bao lâu nếu không điều trị?

Các bệnh lây truyền qua đường máu dễ mắc phải nhất

Khoảng một tuần sau khi xuất hiện kháng nguyên, kháng thể HIV loại IgM được phát hiện. Để có thể phát hiện kháng thể HIV loại IgM trong huyết thanh của người bị nhiễm thường phải sau 35 ngày. Theo một số tác giả khác với những loại kít phát hiện HIV có độ nhậy và độ đặc hiệu cao như hiện nay thì chỉ cần 14 ngày.

Một tuần sau khi kháng thể HIV-IgM được phát hiện thì kháng thể HIV – IgG sẽ được xác định. Nồng độ kháng thể này sẽ được tăng dần trong máu và sẽ tồn tại trong nhiều năm.

2/ Virus HPV lây qua đường máu

Khi người cho máu đã bị nhiễm HIV, HBV, HCV mà không được sàng lọc thì bệnh nhân nhận máu sẽ có nguy cơ rất cao bị nhiễm HIV, HBV, HCV (trên 90%). Bệnh nhân cũng có thể bị lây nhiễm HIV, HBV, HCV trong giai đoạn nhiễm trùng cửa sổ.

Do dùng bơm kim tiêm chung ở những người tiêm chích ma tuý. Đây là cách lây truyền HIV, HBV, HCV nhanh và mạnh nhất.

Do bị kim tiêm hoặc vật nhọn đã dùng cho bệnh nhân đâm vào tay nhân viên y tế trong khi chăm sóc và làm thủ thuật cho bệnh nhân bị nhiễm HIV/AIDS, viêm gan B, C. Virus HPV có nguy hiểm không & phòng bệnh như thế nào

Phòng lây nhiễm HIV, HBV, HCV qua đường truyền máu

Lựa chọn người cho máu an toàn. Tổ chức cuộc vận động hiến máu nhân đạo để tìm những người có nguy cơ thấp lây truyền các bệnh nhiễm trùng truyền qua đường máu để có nguồn máu an toàn.

Tuyển chọn những người cho máu tình nguyện không lấy tiền và khuyến khích người cho máu tự nguyện cho máu lại. Loại trừ những người cho máu có nguy cơ cao thông qua việc phỏng vấn và tuyên truyền giáo dục người cho máu.

Sàng lọc người cho máu một cách kỹ càng với:

+ Bộ câu hỏi để loại trừ các yếu tố nguy cơ.

+ Tư vấn trước khi cho máu.

+ Tìm hiểu tiền sử bệnh gồm các dấu hiệu và triệu chứng có liên quan đến các bệnh lây truyền, bệnh nhiễm trùng.

+ Kiểm tra sức khoẻ của người cho máu

Sàng lọc HIV, HBV, HCV cho người cho máu: Tất cả các đơn vị máu và các chế phẩm máu trước khi truyền phải được sàng lọc kháng thể HIV, kháng thể HCV, HBsAg. Đồng thời cần bổ sung thểm các kỹ thuật mới như kỹ thuật phát hiện enzym ALT, kháng nguyên HIV p24, kỹ thuật sinh học phân tử phát hiện HIV- RNA, HCV-RNA, HBV-DNA để phòng lây nhiễm HIV, HCV, HBV trong qua giai đoạn cửa sổ của bệnh.

Tiệt trùng máu và các chế phẩm máu bằng các phương pháp vật lý, hóa học, lọc bạch cầu.

Áp dụng truyền máu tự thân và truyền máu từng phần. Chỉ định đúng truyền máu theo phương châm cần thành phần nào thì truyền thành phần máu đó và không cần thì không truyền. Cần có những biện pháp phòng hộ hữu hiệu cho các nhân viên y tế và những người tiếp xúc và chăm sóc trực tiếp bệnh nhân bị nhiễm HIV, HBV, HCV

3/ Bệnh viêm gan C

HCV có thể gây viêm gan cấp, viêm gan mạn, xơ gan và ung thư gan nguyên phát. Tuy tỷ lệ nhiễm HCV trong quần thể không cao bằng HBV nhưng tốc độ lây nhiễm viêm gan c ngày càng tăng trong quần thể và tỷ lệ trở thành viêm gan mạn rất cao (50-70%). Người ta còn khẳng định mối liên quan chặt chẽ giữa viêm gan c và ung thư gan nguyên phát, do vậy việc phòng lây nhiễm HCV là rất quan trọng và cần thiết để bảo vệ sức khoẻ của cộng đồng.

Bệnh lây qua đường truyền máu

Nhiễm vi khuẩn: Một trong các loại vi khuẩn lây nhiễm qua đường truyền máu là xoắn khuẩn giang mai Treponema pallidum do không được sàng lọc ở giai đoạn cửa sổ. Tuy nhiên đây là tác nhân ngày càng ít quan trọng vì số người bị nhiễm loại xoắn khuẩn này ít và do việc sử dụng các chế phẩm máu bảo quản thường trên 3 ngày. Dự phòng lây nhiễm xoắn khuẩn giang mai bằng sàng lọc huyết thanh với bộ test có độ nhạy cao, bảo quản máu dài ngày ở nhiệt độ thấp. Tuy vậy, phương pháp này không phù hợp đối với khối tiểu cầu và bạch cầu.

Nhiễm ký sinh trùng: Loại ký sinh trùng lây truyền qua đường máu có thể là ký sinh trùng sốt rét Plasmodium, giun chỉ bạch huyết Wuchereria bancrofti hoặc Brugia malayi, trùng roi Trypanosoma, sán máng Schistosoma… Ở nước ta, cần đặc biệt chú ý đến ký sinh trùng sốt rét vì khu vực đang còn lưu hành dịch bệnh, người mang ký sinh trùng lạnh còn cao nên có nhiều nguy cơ lây nhiễm qua đường truyền máu. Về lâm sàng, thường sau khi truyền máu khoảng từ 2 đến 3 ngày, người bệnh mới bị sốt. Do truyền ký sinh trùng sốt rét trực tiếp vào máu, ký sinh trùng không có giai đoạn sinh sản, phát triển trong gan như khi bị muỗi truyền bệnh đốt máu nên việc điều trị tương đối dễ dàng hơn. Dự phòng sự lây nhiễm bằng cách sàng lọc kỹ người cho máu để phát hiện ký sinh trùng sốt rét trên lam máu xét nghiệm. Hiện nay có thể sử dụng các bộ test chẩn đoán nhanh để phát hiện, loại trừ người cho máu có ký sinh trùng sốt rét dương tính.

Những trường hợp nhiễm virus, nhiễm vi khuẩn và nhiễm ký sinh trùng được xếp vào loại các bệnh nhiễm trùng có thể lây nhiễm qua đường truyền máu. Đây là các tai biến muộn do truyền máu và thường xảy ra sau khoảng 48 giờ. Quy chế truyền máu tại nước ta được ban hành vào năm 2007 với quy định tất cả các đơn vị máu truyền bắt buộc phải sàng lọc 5 loại mầm bệnh là HIV, HBV, HCV, giang mai và sốt rét bằng những kỹ thuật xét nghiệm yêu cầu. An toàn truyền máu là nội dung quan trọng trong chiến lược truyền máu của nhiều quốc gia, trong đó việc sàng lọc các tác nhân gây bệnh lây nhiễm qua đường truyền máu được xem là một trong những mục tiêu cơ bản. Các xét nghiệm sàng lọc HIV, HBV, HCV, giang mai và sốt rét được xem là vấn đề bắt buộc đối với nhiều nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam.

tu khoa

  • triệu chứng bệnh lây qua đường sinh dục
  • bệnh truyền nhiễm lây qua đường máu
  • các bệnh truyền nhiễm lây qua đường máu
  • bệnh ung thư máu lây qua đường nào

Comments

comments